وقتی اردیبهشت از راه میرسد، کاشان لباس عطر میپوشد. باغها چشم باز میکنند، خورشید نرمتر میتابد و مردم شهر به استقبال فصلی میروند که در آن گل محمدی نهفقط یک گل، بلکه یک آیین است. مراسم گلاب گیری کاشان در این فصل، قلب تپندهی فرهنگ شهر میشود؛ آیینی که قرنهاست ادامه دارد و هر سال نسل تازهای را عاشق خودش میکند.
در کنار این مراسم بزرگ، نوشیدنیهای سنتی کاشان نیز حضور پررنگ دارند؛ نوشیدنیهایی که از دل طبیعت، سنت و تجربههای دیرینه مردم ساخته شدهاند.
گلاب گیری؛ مراسمی که با خورشید شروع میشود
در کاشان، روزهای گلابگیری از ساعاتی آغاز میشود که خورشید هنوز در سایهها قدم میزند. زنان و مردان محلی با سبدهای حصیری وارد باغها میشوند و گلها را بهآرامی میچینند. گل محمدی، صبح را معطر میکند و کارگاههای گلابگیری کمکم زنده میشوند.
هر خانه، هر باغ و هر کارگاه در قمصر، نیاسر و برزک در این فصل تبدیل به جایی برای اجتماع و همدلی میشود. مراسم گلاب گیری کاشان فقط یک فرآیند تولید نیست؛ داستانی است از همکاری مردم، از تجربههای قدیمی، از هنری که نسلها آن را منتقل کردهاند.
دیگهای مسی بهآرامی گرم میشوند، گلها داخل آنها میریزند، بخارها بالا میروند و عطر گل در فضا پخش میشود. صدای جوشیدن آب و بوی دلنشین گل محمدی همراهی میکند تا این فضا برای هر گردشگر به یک خاطره فراموشنشدنی تبدیل شود.
فرآیند گلاب گیری؛ از گل تازه تا قطرههای درخشان
فرآیند سنتی گلابگیری در کاشان نسلبهنسل منتقل شده و هنوز هم بسیاری از کارگاهها دقیقاً به همان شیوهی قدیمی کار میکنند. روند کار شامل مراحل زیر است:
• چیدن گلها
از ساعت ۵ تا ۹ صبح انجام میشود؛ زمانی که گلها تازهترین عطر خود را دارند.
• ریختن گلها در دیگهای مسی
معمولاً هر دیگ شامل چند کیلو گل تازه و مقدار مشخصی آب است.
• بخار شدن مخلوط و سرد شدن آن
این مرحله بیشترین زمان را میگیرد؛ بخارهای معطر از لولههای مسی عبور میکنند و در ظرفهای شیشهای به گلاب تبدیل میشوند.
• جمعآوری قطرههای نخست (گلاب سنگین)
بهترین و معطرترین نوع گلاب.
• گلاب سبک
در ادامهی فرآیند به دست میآید و در بطریهای مخصوص نگهداری میشود.
اگر میخواهی این تجربه را کامل کنی، بهترین کار این است که اقامتت را در فضای سنتی انتخاب کنی. خیلی از مسافران قبل از شروع سفرشان نگاهی به اتاقها میاندازند تا در دل همان حسی اقامت کنند که گلابگیری از آن ریشه گرفته است.
نوشیدنیهای سنتی کاشان؛ طعمهایی که کنار گلاب جان میگیرند
در کنار مراسم گلاب گیری، کاشان نوشیدنیهای سنتی متنوعی دارد که هرکدام تاریخچه، خواص و طعم خاص خود را دارند. در ادامه مهمترین آنها را معرفی میکنم:
شربت گلاب؛ ملایمت و خنکی در یک جرعه
شربت گلاب شاید محبوبترین نوشیدنی سنتی کاشان باشد. ترکیب سادهای دارد، اما طعمش چیز دیگری است: گلاب تازه، شکر و یخ. گاهی از تخمشربتی، لیمو یا زعفران هم استفاده میکنند.
عرقیات کاشان؛ داروخانهی طبیعی
عرقیات سنتی بخشی جداییناپذیر از فرهنگ کاشان هستند. مهمترین آنها:
- عرق نعناع
- عرق بیدمشک
- عرق کاسنی
- عرق بهارنارنج
- عرق بید مشک و گلاب ترکیبی
شربت سکنجبین و خیار؛ نوشیدنی محبوب تابستان
در روزهای گرم کاشان، هیچ نوشیدنیای قدر شربت سکنجبین و خیار نمیچسبد. ترکیب شیرین و ترش سکنجبین با طراوت خیار رندهشده بهترین همراه برای روزهای گرم است. این نوشیدنی در سفرههای سنتی شهر حضور پررنگ دارد.
شربت تخمشربتی؛ همراه سبک و خنک
تخمشربتی که با آب و گلاب ترکیب میشود، نوشیدنی بسیار محبوبی است. بهویژه در رمضان و مراسم محلی، این نوشیدنی بهعنوان یکی از سادهترین و سالمترین خنککنندهها شناخته میشود.
چرا گلاب گیری هنوز زنده است؟
مراسم گلاب گیری کاشان فقط یک فعالیت اقتصادی نیست؛ مردم آن را یک آیین میدانند. این مراسم در دل خود چند ارزش مهم دارد:
- حفظ فرهنگ و سنتها
- تقویت همدلی اجتماعی
- ایجاد تجربهی مشترک برای نسلها
- جذب گردشگران داخلی و خارجی
- ایجاد اقتصاد پایدار روستایی
- پیوند طبیعت و انسان
به همین دلیل است که گلاب گیری هر سال قویتر ادامه مییابد و چهرهی فرهنگی کاشان را زنده نگه میدارد.
بهترین زمان سفر برای دیدن گلابگیری
از نیمهی ماه اردیبهشت آغاز میشود و تا اوایل خرداد ادامه دارد.
ارتباط گلاب گیری با جشنها و سوغاتیهای شهر
مراسم گلابگیری نهفقط یک مراسم، بلکه گرهای از شبکه بزرگتر آیینها، جشنها و سوغاتیهای کاشان است.
- در جشنهای محلی، از گلاب برای شربتها، دسرها و تزئینات استفاده میشود.
- در بازارهای محلی، گلاب تازه، عرقیات و شربتهای طبیعی از پرفروشترین سوغاتیها هستند.
- مراسمهایی مثل جشن سده یا جشنهای نوروزی نیز در همان روستاهایی برگزار میشوند که گلاب گیری در آنها جریان دارد.
اگر میخواهی این ارتباطها را بهتر درک کنی، مقاله جشن و آیینهای محلی کاشان و همچنین سوغاتیهای خاص کاشان یک مکمل عالی برای این مقاله است.
نتیجهگیری
مراسم گلاب گیری کاشان هر سال فرصت تازهای خلق میکند؛ فرصتی برای لمس تاریخ، طبیعت، فرهنگ و سنت. این مراسم نهفقط عطر میسازد بلکه خاطره میسازد؛ خاطرهای که در ذهن هر مسافر میماند.
بدون دیدگاه